تاريخچه ژئوتوريسم وژئوپارک در ايران

نخستين مقاله رسمى در مورد گردشگرى زمين شناختى در ايران توسط محمد حسن نبوى در هجدهمين گردهمايى سالانه علوم زمين سازمان زمين شناسى واکتشافات معدنى کشور (1378) ارائه وبه چاپ رسيد.وى در مورد اين مقاله ضمن اشاره به اهميت اين موضوع در زمين شناسى وبا توجه به توانمنديهاى بالاى ايران در اين زمينه ،پيشنهاد توجه بيشتر به اين موضوع در کشور را ارائه داد.

پس از آن نگارنده از سال 1379 برنامه گسترده اى را در سازمان زمين شناسى واکتشافات معدنى کشور براى معرفى وشناسايى ومعرفى پديده ها وعوارض زمين شناختى کشور آغاز نمود که نتايج آن پژوهش ها در نشريات،کتاب ها ومقالات متعدد در داخل وخارج از کشور منتشر گرديد  (رجوع شود به آشنايى با پديد آورنده کتاب) وکتاب پيش رو برگزيده اى از نتايج آن پژوهش ها است.جعفر صبورى در در بسيارى از برنامه هاى شناسايى وبرداشت ها وى را همراهى ومساعدت نمود ونقش وى نيز در پيشبرداين کار بسيار موثر بوده است.جعفر صبورى کارهاى ارزشمندى در زمينه ژئوتوريسم بخصوص در منطقه سهند وهمچنين بيابان لوت به انجام رسانده است.

ثبت ژئوپارک قشم در فهرست ژئوپارک هاى جهانى يونسکودر سال 1385 نقطه عطفى در فعاليت هاى ژئوتوريسم کشور بود.اين مهم با پيشنهاد اوليه نگارنده در سال 1380 وپيگرى هاى مستمر وچندساله بيژن  فرهنگ دره شوروى،عبدالعظيم حقى پور وفخر الدين انوار به انجام رسيد.

گردهمايى سالانه علوم زمين سازمان زمين شناسى واکتشافات معدنى کشور فرصتى بود که علاقه مندان و پژوهشگران جوان مقالات ويافته هاى جديد خود را در زمينه ژئوتوريسم ارائه دهند واين سازمان به عنوان پايگاه وجايگاه اين موضوع در کشور،نقش خود را ايفا نمود.پژوهشگرانى از قبيل على رحمانى ، بهرام نکويى صدرى وديگران را ارائه مقاله در اين گردهمايى ها در پيشبرد اين مقوله نوپا در کشورنقش داشتند.

سازمان منطقه آزاد قشم در اواخر سال 1386 اولين کنفرانس ژئوپارک قشم را برگزار نمود. اين کار با همکارى کميسيون ملى يونسکو وهمچنين افرادى چون منوچهر قرشى،محمدرضاقاسمى نژاد، نگارنده اين کتاب، الهام کزازى وعباس ناصرى به انجام رسيد.

از ديگر افرادى که فعاليت هايى در اين زمينه انجام داده اند ،بايد از رضا خوشرفتار نام برد.وى به ويژه در محدوده استان زنجان پژوهش هاى ارزشمندى در زمينه ژئوتوريسم انجام داده است.نخستين کنفرانس ژئوتوريسم ايران در سال 1377 در سازمان زمين شناسى وپايگاه ملى داده هاى علوم زمين کشور برگزار شد.دبيرخانه اين کنفرانس بيش از 50 مقاله از سراسر ايران دريافت نمود.

پايگاه ملى داده هاى علوم زمين کشور در سال هاى اخيربه اين موضوع پرداخته وازشاخص ترين فعاليت هاى انجام شده اين مرکز مى توان به انتشار اطلس ژئوتوريسم قشم (1383) گزارش هاى(رقومى) ژئوتوريسم استانى ،نقشه ژئوتوريسم تهران واطلس زمين شناسى راه ها اشاره نمود که مورد اخير با ابتکار وهمت سيد على آقانباتى به انجام رسيد.

در پايان بايد از علاقه مندى وحمايت هاى محمد تقى کره اى رئيس سازمان زمين شناسى وپايگاه هاى ملى داده هاى علوم زمين کشور از ابتداى شکل گيرى اين موضوع تاکنون نام بردکه عامل موثرى در پيشرفت فعاليت هاى ژئوتوريسم در کشور بوده است.

برگرفته از اطلس توانمنديهاى ژئوپارک و ژئوتوريسم ايران نوشته عليرضا امرى کاظمى