ژئوتوريسم

ژئوتوريسم گردشگرى آگاهانه و مسئوليت در طبيعت  با هدف تماشا و شناخت پديده ها وفرآيندهاى زمين شناختى و آموختن نحوه شکل گيرى وسيل تکامل آنهاست.

نکاتى که در اين تعريف بايد مورد توجه قرار گيرند:

آگاهانه:

يک ژئوتوريست با هدف مشخص وبرنامه قبلى به يک منطقه مسافرت مى کند.در واقع او مى داند که از اين بازديد چه انتظارى دارد و چه خواهد ديد او از موصوع مورد بازديد شناخت کلى دارد.

مسئولانه:

 ژئوتوريست به ارزش وحساسيت پديده هاى زمين شناختى آگاه است. و در هنگام استقرار در منطقه وبازديد از وارد نمودن هرگونه آسيب به آنها و طبيعت بيرون خوددارى کرده وديگران را نيز از اين کار باز مى دارد .

طبيعت فعاليت هاى ژئوتوريستى در محيط طبيعى انجام مى شود .بازديد از موزه هاى علوم زمين به تنهايى نمى تواند يک فعاليت ژئوتوريسمى باشد وبيشتر يک فعاليت تکميلى در کنار ژئوتوريسم به حساب مى رود.البته بازديد از سايت هاى فسيلى در شمار فعاليت هاى ژئوتوريسمى به حساب مى آيد.

پديده هاى زمين شناختى حاصل عملکرد فرايندهاى گوناگونى است که در طول تاريخ زمين شناختى وزمين ريخت شناسى(ژئوموروفولوژيک) موضوع مورد علاقه وتوجه ژئوتوريسم است.

آموزش:

يکى از اهداف ژئوتوريسم آموزش مفهوم هاى پايه علوم زمين به همگان به ويژه کودکان ونوجوانان است آشنايى با پديده هاى زمين شناختى و ارزش آنها موجب احساس نزديکى بيشتر با زمين وطبيعت و افزايش وافزايش حس مسئوليت فردى واجتماعى افراد نسبت به حفاظت از اين پديده ها خواهد شد . پيش از اين به دليل نو بودن موضوع ژئوتوريسم عدم ارائه تعريف دقيق از آن ونبود منابع ومستندات تدوين  شده اين نوع گردشگرى(بوم گردى) در نظر مى گرفتند.حقيقت اين است که هر دو رشته گردشگرى (ژئوتوريسم واکوتوريسم )زيرمجموعه اى از توريسم وابسته به طبيعت Nature) (based tourism  به شمار رفته وزيرشاخه يکديگر نيستند.تفاوت بزرگ اين دو اين است  که اکوتوريسم بيشترى توجه را به موجودات زنده ومحيط هاى زندگى (گياهى وجانورى)معطوف مى دارد(همانگونه که نام آن وارتباطش با اکوسيستم و اکولوژى آن بر مى آيد.اما ژئوتورييسم به پديده هاى زمين شناختى وزمين ريخت شناسى پرداخته و در واقع با طبيعت بيجان وسير تحولى آن سروکار دارد .حتى در مواردى که ژئوتوريسم موضوع فسيل ها را مورد نظر قرار مى دهد-به يک موجود اکنون غير زنده - يا سنگ(سنگواره)توجه کرده است هر چند که اين سنگ خواستگاه زنده داشته است.البته موضوع سنگواره ها پل ارتباطى بين دانش زمين شناسى، زيست شناسى و آب وهوا شناسى ديرين است.

براى جداسازى ژئوتوريسم واکوتوريسم مثال زير مى تواند تفاوت ها را به روشنى بيان نمايد:

رشته هايى مانند کوه نوردى تپه نورد ى از زيرمجموعه هاى اکتوريسم هستند اما هدف وفعاليت اکوتوريسم ها و ژئوتوريست ها در اين بخش از طبيعت انجام مى دهند يکسان نيست .براى يک ژئوتوريست ، هدف کوهنوردى يا تپه نوردى نيست وسفر به اينگونه جاها براى شناخت ومطالعه خود پديده (کوه ، تپه، دره و...)وچگونگى پيدايش وساختار آن است.اين در حالى است که يک اکوتوريست براى کوهنوردى ورزشى يا تفريحى، بازديد از چشم اندازها وتماشاى گياهان و جانوران هدف هايى اين گونه ،‌به طبيعت سفر مى کند.

به طور کلى ژئوتوريسم نوعى گردشگرى طبيعى بر پايه دانش زمين شناسى است .

راس داولينگ  وديويد نيوسام در کتاب ژئوتوريسم (2006) آشکارا ژئوتوريسم را گردشگرى زمين شناختى و(نه گردشگرى جغرافيايى) دانسته اند.همچنين در خلال نخستين کنفرانس جهانى ژئوتوريسم(فريمانتل استراليا 2008) در روز پايانى کنفرانس ،گفتگوهاى پردامنه اى در مورد پيوستگى ژئوتوريسم با دانش زمين شناسى و جغرافيا بين کارشناسان وشرکت کنندگان پيش آمد که پس از پايان ديدگاه هاى گوناگون دانش زمين شناسى از آن رو که فرآيندها و پديده هاى زمين شناختى بيشتر وگسترده ترى را در مقايسه با جغرافيا(ژئومورفولوژى/ زمين ريخت شناسى)زير پوشش مى گيرد،‌به عنوان پيوسته ترين رشته علمى با زمين ريخت شناسى )زير پوشش مى گيرد،‌به عوان پيوسته ترين رشته علمى با ژئوتوريسم پيشنهاد شد. همچنين همگان به اين هماهنگى رسيدند که تعريف پيشين ژئوتوريسم از سوى انجمن ملى جغرافياى آمريکا(نشنال جئوگرافى) با آنچه اکنون در ديگر جاهاى جهان به کار مى رود يکسان نبوده ونمى تواند به عنوان مفهوم ژئوتوريسم به کار رود.اين تعريف تنها در آمريکا وبا توجه به ويژگى هاى مورد نظر آن کشور کاربرد دارد  .شايان ذکر است که اين هماهنگى با حضور چند تن از نمايندگان سرشناس ژئوتوريسم کشور آمريکا بدست آمد.ژئوتوريسم اصلى ترين فعاليتى است که در محدوده يک ژئوپارک انجام مى شود.اما مى تواند در خارج از اين محدوده يعنى در يک ژئوسايت منفرد نيز صورت پذيرد.ترانشه جاده ها و ديواره ها از ديگر مواردى هستند که مى توانند پديده هاى زمين شناختى را دربرداشته ونمايش دهند.اين گونه موارد که حالتى کم وبيش خطى دارند را نمى توان ژئوسايت در نظر گرفت.عنوان ژئوتوريسم مسير يا مسير ژئوتوريسمى براى اينگونه موارد بکار مى رود.

ژئوتوريست ها معمولاً گردشگرانى قانع هستند که به دنبال هتل هاى لوکس وشرايط بسيار عالى خدماتى نيستند. آنها مى توانند به راحتى در چادر و در شرايط ابتدا زندگى کنند، مسيرهاى طولانى وسخت را پيمايش کنند وبيشترين ارتباط ونزديکى را با طبيعت داشته باشند.اين يکى از مزيت هاى ژئوتوريسم به شمار مى رود ونشان مى دهد که اينگونه از گردشگرى اين رويداد و اين هماهنگى ،يکى از اهداف و آرمان هاى تشکيل ژئوپارک ها نيز بوده است .